Vloerverwarming: je woning verwarmen met hoog comfort.

Vloerverwarming komt het best tot haar recht in goed geïsoleerde, kierdichte (wat betreft de schil) woningen. Met een lage temperatuur, goed verdeeld over vloer (of wand/plafond), kan dan al worden volstaan om een ruimte aangenaam en comfortabel warm te houden.
Vergeleken met radiatoren is vloerverwarming een traag systeem. In een (warmtepomp)installatie met vloerverwarming wordt normaliter dan ook geen nachtverlaging toegepast. Omdat er geen kritische opwarm- of afkoelfase is, wordt in de praktijk energie bespaard. Door een kamerthermostaat wordt het verschil tussen de temperatuur van het verwarmend oppervlak en die van de betreffende ruimte klein gehouden. Hoe kleiner dit temperatuurverschil, hoe beter het zelfregelend effect tot zijn recht komt. Dit betekent dat het zelfregulerend het beste tot zijn recht komt met een regeling (thermostaat) per individuele ruimte. Elke thermostaat regelt van de desbetreffende ruimte de klepjes van de vloerverwarming.

Zuiniger met energie

Conventionele radiatoren werken met een hoge aanvoertemperatuur (80 °C); dat kost behoorlijk wat energie Een oppervlakteverwarmingssysteem, zoals vloerverwarming, werkt aanmerkelijk efficiënter en economischer, immers er hoeft maar tot (bijvoorbeeld) een aanvoertemperatuur van 35 °C te worden verwarmd.

Koeling

De leidingen van de vloerverwarming kunnen in de zomer ook dienstdoen om uw woning te koelen. Door in plaats van laagtemperatuurverwarmingswater (35 graden bijvoorbeeld) water van 18°C door uw vloer te laten circuleren, kan de ruimte ook worden gekoeld (tot ongeveer een afname van de kamertemperatuur van 4 °C). De 18 °C zijn gekozen om condens op uw vloer te voorkomen. Als uw vloer t.o.v. de kamertemperatuur te ver wordt afgekoeld, ontstaat condens op uw vloer.
Bij een ‘bodemwarmtepomp’ zijn de koelkosten laag, omdat gebruik kan worden gemaakt van het koele grondwater. Bij een lucht/waterwarmtepomp zijn de kosten om te koelen hoger, immers als u wilt gaan koelen is de bron (buitenlucht) warm. Door de warmtepomp omgekeerd te laten werken, onttrekt deze energie in uw woning en geeft deze buiten af. Als u alleen een cv-ketel heeft, kunt u natuurlijk niet koelen in de zomer.

Gezondheid

Jaren geleden bestond er bij sommige medici twijfel of vloerverwarming gezond is. Dit, omdat de destijds hogere temperaturen van vloerverwarming wellicht aderaandoeningen zouden kunnen veroorzaken (in de volksmond toen ook wel dikke voeten genoemd). Inmiddels is de oppervlaktetemperatuur van vloerverwarmingen vastgelegd in normen en mag deze niet hoger zijn dan de kritieke ruimtetemperatuur van 29 °C en de badruimtetemperatuur van 33 °C. Daarnaast wordt de nieuwbouw tegenwoordig zo goed geïsoleerd, dat de oppervlaktetemperaturen met 24- of 25°C behoorlijk lager zijn. Gezondheidsrisico’s kunnen daarmee nagenoeg worden uitgesloten. Om het vloeroppervlak op 25 graden te krijgen, dient, naargelang de dikte en hoeveelheid, de watertemperatuur door de slangen bijvoorbeeld 35 °C te zijn. Uw vloer wordt dus geen 35 °C. Volgens meerdere artsen is vloerverwarming juist gezonder dan radiatorenverwarming, met name voor mensen die allergisch zijn voor stof.

Bovendien komt vloerverwarming beter overeen met het menselijk behaaglijkheidsniveau Wij houden nl. graag ons hoofd wat koeler dan onze voeten.  Bij radiatoren zit warmte vaak hoog vanwege de luchtcirculatie en bij vloerverwarming is het boven wat koeler dan beneden.  Cijfers bij het bovenstaande plaatje:

1 = ideaal voor de mens
2 = vloerverwarming
3 = radiatoren

Tegelvloer / hout / vloerbedekking

 Een tegelvloer (in cement) werkt het best voor vloerverwarming. De vloerverwarming warmt de plavuizen en cement op en op die manier ontstaat een groot afgifteoppervlak. Ook sommige houtvloeren en tapijt kunnen geschikt zijn voor vloerverwarming.  Geschikte materialen voor vloerverwarming hebben vaak een symbool op het label. Informeer bij de vakhandel naar de juiste materialen.   Maar ook de geschikte materialen hebben een grotere ‘overgangsweerstand’ dan de tegelvloer. Er zal dus meer slang of hogere temperaturen door/in de vloer moeten komen om uw woning warm te maken.
Maar bepaalde types houtvloeren, parket, laminaat en vloerbedekking hoeven dus geen probleem te zijn, als daar uw voorkeur naar uitgaat.

Hoeveel slang, welke diameter, en hoever uit elkaar?

Per vertrek zal moeten worden vastgesteld welk vermogen nodig is aan verwarmingscapaciteit om de benodigde binnentemperatuur te behalen wanneer het buiten -10 ̊C is. In de woonkamer willen we bijvoorbeeld 20 ̊C en in de slaapkamer 15 ̊C (we kunnen er natuurlijk ook voor kiezen om in de slaapkamer een LT-radiator of convector te monteren).

Het benodigde vermogen kan worden bepaald met een transmissieberekening of met kengetallen.
Naast deze moet tevoren ook bekend zijn welk type vloer toegepast gaat worden (plavuizen, geschikt parket of geschikte vloerbedekking).

In de ISSO 49 treffen we onderstaande grafiek aan.
 

• Trek in het onderste gedeelte bij de R λB-waarde van 0,05 een lijn naar rechts.
• Trek in het bovenste gedeelte een lijn naar rechts bij 50 Watt/m2
• Teken een parallelverschuivingslijn van de ΔθH van 12,5 (tussen de 10 en 15 in).
• Trek daarna een lijn naar beneden daar waar de 12,5-lijn de 50 watt/m² raakt
• Kijk dan beneden waar deze verticale lijn een T-lijn raakt.
  In dit voorbeeld is dat bij de 15 cm-lijn.  
  De slang in dit voorbeeld kan dus hart op hart om de 15 cm worden gelegd om te voldoen.

Bovenstaand is slechts een voorbeeld!  Natuurlijk zijn er meer zaken die een rol spelen.
 

• Is de beganegrondvloer goed geïsoleerd of niet?
• Welk type slang wordt gebruikt?
• Wat is de diameter van de slang?
• Wat is de maximale lengte per slang?
• Hoe dik is de afwerklaag van de vloer?
  
  Wat vaak wordt gedaan en meestal ook goed is: in woonkamer/keuken/badkamer de slang hart op hart 10 cm leggen bij een warmtepompinstallatie, en op slaapkamers om de 15 cm of indien daar nauwelijks warmtevraag is om de 20 cm.
  
  Let op!  In een kleine keuken kan het voorkomen dat het leggen van slang om de 10 cm niet voldoende is. Het heeft immers niet zoveel zin om onder uw keukenkastjes ook slang te leggen. Het overige vloeroppervlak kan soms te klein zijn voor de grootte van de ruimte; dat geldt natuurlijk ook voor de badkamer.  U kan er dan voor kiezen om wand- of plafondverwarming toe te passen of eventueel een convector of LT-radiator toe te voegen.

Dat niet alle warmte van de slangen ten goede komt aan de ruimte waar ze in liggen, ziet u in onderstaande afbeeldingen (ISSO).
Naar de kruipruimte toe kan verlies zijn en de vloerverwarming van boven kan doorstralen naar beneden.

Foto: Leg bij voorkeur vloerverwarming op isolatie. Hierdoor komt de warmte beter ten goede aan de vloer waarvoor deze bedoeld is en verwarmt u minder het beton eronder of bijvoorbeeld de kruipruimte.  Als er echter ruim voldoende isolatie is aangebracht in uw vloer onder het beton, kan dit ook voldoende zijn... maar beter is dus ook de vloerverwarming op isolatie te leggen. (Foto Albrand)

Er zijn veel aanbieders van vloerverwarming op de markt. Over het algemeen zijn er tegenwoordig veel systemen die gewoon goed zijn en voldoen.
Ook voor de bevestiging is van alles verkrijgbaar: trackerplaten, noppenplaten, isolatieplaten met voorgevormde gleuven. Het werkt allemaal, maar ook vastbinden aan betonijzer wordt nog steeds met succes gedaan. Tevens is er ook een mogelijkheid om in bestaande smeervloeren gleuven voor de slang te frezen/kappen.

De meeste aanbieders kunnen, na het sturen van plattegronden, middels software ook een kant-en-klaar legplan voor u maken, zodat zo weinig mogelijk koude plekken in uw vloer ontstaan. Daar waar de warmte wordt aangevoerd, is het natuurlijk warmer dan daar waar de retour van de slang teruggaat naar de verdeler/warmtepomp. Door de legging goed te verdelen, voorkomt u dat de ene kant van een ruimte kouder is dan de andere kant van dezelfde ruimte.
Voor de dikte en lengte van slangen kunt u het best de tabellen van de leverancier/fabrikant aanhouden.

Een voorbeeld van een fabrikant: Bij 60 W/m² en een temperatuurverschil Δθ = 5 K zijn de maximale buislengtes in de verwarmingskringen respectievelijk: 12 x 1,3 mm = 80 m; 15 x 1,5 mm = 100 m; 17 x 2,0 mm = 120 m; 20 x 2,0 mm = 150 m en 25 x 1,5 mm = 200 m. Ook de lengte van aansluiting op de verdeler moet worden meegeteld. Zo heeft dus elke fabrikant zijn gegevens voor u.

Vloerverwarmingsverdeler

De vloerverwarmingsverdeler bij toepassing van een warmtepomp is anders dan bij een cv-ketel.

• Bij een cv-ketel die een hoge aanvoertemperatuur heeft, is de verdeler voor de vloerverwarming een ‘open verdeler’ met menginrichting en circulatiepomp. Het water door de vloer wordt gemengd met het water dat wordt aangeleverd, dit om toch een lage temperatuur (35°C) door de vloer te krijgen.
• Bij een warmtepomp, die al een lage aanvoertemperatuur heeft, is de verdeler voor de vloerverwarming een ‘gesloten verdeler’ (zonder circulatiepomp). Alle slangaanvoeren komen bij elkaar, alsook alle slangretouren. Er hoeft immers niet te worden nagemengd. 

Omdat bij een vloerverwarmingsverdeler achter een warmtepomp geen hoge temperaturen voorkomen, kan de verdeler ook in kunststof worden uitgevoerd, maar een metalen kan natuurlijk ook.

(verdeler voor bij een warmtepomp:)

verdeler voor bij een cv-ketel

Inregelen

Stel dat u een warmtepomp heeft staan van 10 kW; om 5 graden temperatuursverschil (delta T) te draaien (bijvoorbeeld 35 aanvoer, 30 retour) heeft deze 1,72 m³ per uur aan waterverplaatsing (flow) nodig.

Die 1,72 m³/uur moet worden verdeeld over de verschillende verdelers en op de verdelers weer over de verschillende slangen. Als in de woonkamer bijvoorbeeld maximaal 4 kW nodig is, dan hoort daar, met dezelfde delta T, 0,68 m³/uur flow bij.  De bedoeling is dus dat elke groep precies krijgt wat is toebedacht.
 

Inregelen doe je wanneer alle groepen van alle verdelers vragend staan, want dan kun je ze middels ventielen afstellen op de flow.  Een 2^e en eventueel 3^e controle na verstelling van ventielen is ook nodig, (!) immers een verstelling hier kan elders invloed op de flow hebben.   De waterstroom zoekt de weg van de minste weerstand, dus als vooraan veel en makkelijk alles kan worden rondgepompt, krijgt iets wat achterin zit misschien geen of te weinig flow. Vandaar dat het ingeregeld moet worden. In simulatieprogramma’s (software) kan soms theoretisch van tevoren de stand van bepaalde typen inregelafsluiters worden vastgesteld. Als die wordt aangehouden, vereenvoudigt dit natuurlijk het inregelen; mogelijk is dan een controle al voldoende.

Nog een voorbeeldtabel uit de ISSO-publicatie 49

Meander vs. Slakkenhuis:

..

Vloerverwarming kan worden gelegd in Meandervorm en Slakkenhuisvorm.

In de meandervorm vertrekt bijvoorbeeld links de aanvoer om rechtsachteraan als retour terug te komen.
In de slakkenhuisvorm vertrekken aanvoer en retour naast elkaar naar het midden toe.

De slakkenhuisvorm verdient sterk de voorkeur. Immers, de verdeling over warmer (aanvoer) en wat kouder (retour) water over de vloer is bij een slakkenhuis beter verdeeld, zodat de vloer een gelijkmatige temperatuur krijgt. Bij Meander kan het zijn dat de vloer rechts warmer is dan links.
 

Kort résumé:

Vloerverwarming wordt, in een goed geïsoleerde moderne woning, gezien als het betere laagtemperatuurafgiftesysteem. Het is comfortabel en kan nagenoeg onzichtbaar worden gemonteerd.  M.b.t. het leggen van de slang: hoe meer slang er wordt gelegd, des te lager kan de aanvoertemperatuur blijven om de woning te verwarmen.  Voor een optimale en energiegunstige werking van uw warmtepomp legt u dus het best de vloerverwarming in de woonkamer en keuken hart op hart op 10 cm.  De klant ervaart het meeste comfort als elke ruimte kan worden nageregeld middels een thermostaat in het vertrek, welke de klepjes van de vloerverwarmingsgroepen stuurt.